Rozmowa z właścicielem energooszczędnego domu w Stubienicach.

Panie Leonardzie, dlaczego postanowił Pan ogrzewać swój dom wyłącznie przy pomocy odnawianych źródeł energii?

Zaważyły względy ekonomiczne: różnica kosztów pomiędzy tradycyjnym systemem, a ekologicznym spłaciła się w niecałe 7 lat. To jest przyzwoity okres zwrotu inwestycji.
Po drugie ważna jest dla mnie wygoda. System zapewnia bezpieczeństwo i bezobsługowe użytkowanie: bardzo łatwo daje się przystosować do indywidualnych upodobań, jest możliwość zdalnego sterowania np. przy pomocy komputera, telefonu komórkowego, ponadto zapewnia komfort ogrzewania i brak zagrożenia wybuchem (zbiorniki oleju lub gazu). Niezawodność działania polega też na tym, że system jest praktycznie bezawaryjny, uzależniony jedynie od dostaw energii elektrycznej. Chociaż przerwa w dostawie do 24 h nie jest kłopotem ze względu na dużą bezwładność cieplną układu. Zostaje jeszcze aspekt psychologiczny: niezależność od dostawców nośników energetycznych (gaz, olej).
Względy ekologiczne w tym przypadku wykorzystanie naturalnych źródeł ciepła również wpłynęły na moją decyzję. Po za tym ogrzewanie domu przy pomocy wyłącznie odnawialnych źródeł ciepła - to było moje marzenie od czasów studiów na Politechnice. Przekonałem się wtedy, że system odwróconego obiegu Carnota (taki jak w lodówkach) może być skuteczny i niezawodny również przy pozyskiwaniu ciepła użytkowego w domu. Systemy z pompą ciepła wykorzystuje się od ponad 100 lat w Ameryce Północnej a także od kilkudziesięciu lat w Skandynawii, gdzie warunki pogodowe stawiają systemom ogrzewania szczególne wymagania.

Jaki jest miesięczny koszt ogrzania 220 metrowego domu?

Latem (kwiecień - wrzesień) ok. 10 - 30 zł na miesiąc, zimą ( październik - listopad) 120 - 150 zł miesięcznie. Są to koszty energii elektrycznej do zasilania pompy ciepła oraz innych urządzeń pracujących w "kotłowni" . W instalacji elektrycznej wydzieliłem pomieszczenie z urządzeniami do ogrzewania i założyłem dodatkowy pomiar, tzw. podlicznik. Dzięki temu koszty użytkowania systemu grzewczego liczone są rzetelnie.

Jaka temperatura panuje w domu przy 20 stopniowych mrozach?

Jestem zwierzęciem ciepłolubnym ? ( zodiakalny baran) i dlatego temperatura w domu wynosi średnio 23 - 25 stopni Celsjusza bez względu na warunki zewnętrzne. Prawdziwą próbę "wydolnościową" przeszło ogrzewanie zimą 2006/2007 roku gdy temperatura na zewnątrz była poniżej minus 30 stopni C. W domu panowała moja ulubiona temperatura ok. 25 st. C.

Po jakim czasie zatem inwestycja się zwróciła?

Część nakładów inwestycyjnych stanowiąca różnicę pomiędzy systemem ogrzewania olejowego lub na gaz płynny (tylko takie możliwości nowoczesnego ogrzewania miałem na wsi), a systemem ekologicznym zwróciła się w połowie siódmego okresu grzewczego użytkowania systemu. Obliczenia wskazywały na zwrot inwestycji po 8 latach użytkowania, jednak wzrost kosztów nośników energii był szybszy niż przyjęty w założeniach do obliczeń. Zwrot inwestycji po nieco ponad 6 latach jest wynikiem bardzo dobrym.

W jaki sposób pompa współpracuje z solarami?

Układ pompa ciepła - kolektor słoneczny jest układem skojarzonym, sterowanym mikroprocesorem. Przy zadanym priorytecie grzania - u mnie jest to temperatura ciepłej wody ok. 50 st.C. - urządzenie sprawdza co 10 minut temperaturę wody i w zależności od potrzeb "dopuszcza" ciepło z kolektora latem lub z pompy ciepła zimą. Zdarzają się też zimowe słoneczne dni, gdy temperatura w solarze dochodzi do 40 - 50 st. C przy kilkustopniowym mrozie. W dni letnie bardzo często występuje "nadwyżka" ciepła serwowanego przez kolektor słoneczny, zwłaszcza w ciągu dnia, gdy nie jest czerpana ciepła woda. Wtedy tę nadwyżkę ciepła system wysyła do wymienników gruntowych, wokół których powstaje cieplejsza strefa. W ten sposób magazynowane jest ciepło promieniowania słonecznego w ziemi, "poprawiając" jakość tego źródła. Zimą ciepło to jest wykorzystywane przez pompę ciepła przy mniejszym zużyciu energii elektrycznej na jego "wydobycie". Poprawia to znakomicie ekonomikę wykorzystania systemu.

Czy wykorzystuje Pan zbiornik wodny, który znajduje się w okolicy Pana domu?

Tak, zbiornik wodny (staw) jest bardzo dobrym dodatkowym źródłem wykorzystywanym przez pompę ciepła, zwłaszcza w okresach "przejściowych" - wiosna i jesień. Woda szybko się nagrzewa w ciągu dnia i szybko oddaje ciepło. Poziomy wymiennik ciepła jaki stanowią rury do i od stawu oraz pętla w stawie, razem ok. 280 m - jest bardzo dobrym, dodatkowym źródłem pozwalającym na zaoszczędzenie ciepła zgromadzonego w głównym wymienniku pionowym.
Podobny system działa w budynku gospodarczym, z tą różnicą, że latem wykorzystuje go Pan jako klimatyzację? Czy to się sprawdza?
W budynku gospodarczym koło domu ("letniaku") mam zainstalowane tylko 2 kolektory słoneczne przeznaczone do ogrzewania wody latem do podręcznego wykorzystania (kuchnia, umywalka, prysznic). Nadmiar ciepłej wody wykorzystuję do basenu ogrodowego ustawianego latem.
W budynku przeznaczonym do działalności gospodarczej (serwis maszyn ogrodniczych) mam zainstalowane urządzenie inwertorowe z pompą ciepła, które latem schładza pomieszczenia (klimatyzacja), a zimą ogrzewa z wykorzystaniem ciepła z otoczenia ( z powietrza). Urządzenie zostało po raz pierwszy sprawdzone latem 2008 roku i w czasie prawie 20 stopniowych mrozów tej zimy, w styczniu 2009. Spisuje się doskonale.

Na jakiej głębokości znajdują się rury pompy ciepła?

Rury pompy ciepła znajdują się w odwiertach na głębokości 25-30 metrów, przy czym górna część jest na głębokości ok. 1,8 m.

Ile trwało zamontowanie całej instalacji?

Montaż całej instalacji wraz z wykonaniem odwiertów trwał 2 tygodnie.

Czy planuje Pan jeszcze jakieś unowocześnienia w swoim domu?

Tak, planuję w północno-zachodniej części ogrodu postawić małą siłownię wiatrową, która będzie produkowała energię elektryczną. Nie zdecydowałem jeszcze, czy ta energia będzie sprzedawana do sieci energetycznej, czy też zainstaluję małą elektrownię, tylko na własne potrzeby, żeby uniezależnić się chociaż częściowo od dostaw również tego rodzaju energii. Być może zainstaluję też fotoogniwa produkujące czystą energię elektryczną ze słońca.